Wciąż jeszcze w powijakach

Główne źródła finansowania banków hipotecznych to emisja listów zastawnych i obligacji, które są wspomagane zobowiązaniami wobec nich – pozyskiwanymi zapewne głównie od banków macierzystych. Rentowność prowadzonej działalności nie jest w ich przypadku zachętą do tworzenia kolejnych instytucji tego typu – średnie ROA poniżej 0,5%, przy przeciętnym ROE ok. 5%. Znaczenie banków hipotecznych w finansowaniu nieruchomości ciągle jeszcze jest niezbyt znaczące – niewiele ponad 10% finansowania hipotecznego w instytucjach mających je w swej grupie kapitałowej przypada na ten właśnie bank, a w przypadku dziewięciu banków giełdowych, stanowiących grupę odniesienia, wielkość ta przekracza jedynie 8%.

Skala działania banków hipotecznych w Polsce sugeruje, że nadal nie wyszły one z fazy eksperymentalnej. Czeka je jeszcze budowa bazy finansowej do prowadzenia działalności w postaci emisji listów zastawnych i obligacji – rynek musi się przyzwyczaić, zaakceptować większe wolumeny emisji, w tym kierowane do osób fizycznych, które w finansowaniu działalności banków hipotecznych nie odgrywają dotychczas dostatecznej roli. Coraz większe oszczędności emerytalne, które są pożądanym przez rynek kapitałem długoterminowym, stanowią doskonałe źródło finansowania również dla banków hipotecznych. Uwzględniając zwolnienia od opodatkowania odsetek oszczędności emerytalnych, ich atrakcyjność wydaje się spora dla obydwu stron, a ryzyko po stronie klienta jest znacznie niższe od inwestycji na rynku kapitałowym. Tego typu instrumenty staną się z czasem również dobrym sposobem dywersyfikacji portfela dłużnego i być może znajdą się także w ofercie instrumentów dostępnych w OKI.

Na palcach jednej ręki

Banki hipoteczne w Polsce można policzyć na palcach jednej ręki. Zostały one utworzone przez największe banki komercyjne notowane na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Dane bilansowe oraz elementy rachunku wyników prezentowane w tabeli 1 pochodzą z ich rocznych sprawozdań finansowych publikowanych w internecie. Banki prezentowane w tabeli zostały uporządkowane według malejącej sumy bilansowej, która jest w tym przypadku identyczna z kolejnością według wielkości akcji kredytowej.