EBC o ewentualnym finansowaniu wydatków obronnych przez NBP
Prezydent RP złożył w Sejmie projekt ustawy, który zakłada utworzenie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, którego podstawowym źródłem finansowania będą środki pochodzące z zysku Narodowego Banku Polskiego.
Podobny projekt złożyła grupa posłów.
Europejski Bank Centralny (EBC) w opinii pisze, że biorąc pod uwagę cel art. 123 Traktatu, bank centralny nie może w sposób ważny ponosić odpowiedzialności, w miejsce innych organów i podmiotów publicznych, za skuteczne finansowanie zobowiązań wobec osób trzecich, które mogą wynikać z decyzji w zakresie polityki gospodarczej podejmowanych przez te organy publiczne.
„Z powyższego wynika, że w celu utrzymania dynamiki prowadzenia właściwej polityki budżetowej zakaz finansowania ze środków banku centralnego nie pozwala krajowym bankom centralnym na przejęcie finansowania wydatków publicznych, takich jak wydatki na politykę obronną” – napisał EBC.
Co obejmuje zakaz finansowania ze środków banku centralnego?
EBC zwraca uwagę, że projekty ustaw, które zawierają zmianę art. 69 ust. 4 ustawy o NBP stanowią, że Fundusz byłby głównie finansowany z transferów z rocznego zysku NBP.
„W konsekwencji przede wszystkim NBP byłby odpowiedzialny za finansowanie Funduszu i tym samym przejąłby – wbrew celowi zakazu finansowania ze środków banku centralnego – odpowiedzialność za finansowanie decyzji podejmowanych przez organy i podmioty publiczne w zakresie modernizacji technicznej polskich sił zbrojnych i innych zadań wzmacniających bezpieczeństwo narodowe” – napisał EBC.
Według EBC sprzedaż rezerw złota NBP, mająca na celu generowanie zysków, które miałyby być przekazywane do Funduszu, stanowiłaby obejście zakazu przewidzianego w art. 123 Traktatu, który wyklucza finansowanie wydatków publicznych przez bank centralny.
Czytaj także: Komisja Europejska wspiera i zachęca państwa UE do większej współpracy w sektorze obronnym
EBC wobec strat NBP i przeniesienia zysków do ew. Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych
EBC pisze, że państwa członkowskie nie mogą utrudniać krajowym bankom centralnym gromadzenia rezerw do poziomu potrzebnego członkowi Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) do realizacji jego zadań.
„Takie utrudnianie miałoby miejsce, gdyby NBP był zobowiązany do przekazywania do Funduszu środków ze zrealizowanego zysku ze sprzedaży złota bez uprzedniego pokrycia skumulowanych strat i utworzenia odpowiednich rezerw finansowych w celu ochrony realnej wartości swojego kapitału i aktywów” – napisano.
EBC zauważa, że w odniesieniu do podziału zysków, EBC konsekwentnie uważa, że zyski mogą być wpłacane do budżetu państwa dopiero po pokryciu łącznych strat z lat ubiegłych i utworzeniu rezerw finansowych uznanych za konieczne do ochrony realnej wartości kapitału i aktywów krajowego banku centralnego.
„W związku z tym przeniesienie zysków do Funduszu bez uprzedniego pokrycia łącznych strat NBP nie byłoby zgodne z finansowym wymiarem zasady niezależności banku centralnego” – napisano.
EBC pisze, że ponadto nałożony przez projekty ustaw obowiązek spłaty pożyczki w BGK z wykorzystaniem środków Funduszu pochodzących z przyszłych zysków NBP mógłby – w szczególności w scenariuszach, w których zysk NBP byłby niewystarczający do zaspokojenia potrzeb finansowych w ramach Programu Wieloletniego – dodatkowo utrudniać NBP budowanie kapitału rezerwowego do poziomu niezbędnego do realizacji jego zadań w ramach ESBC.
