Wakacyjne wyjazdy dostępne dla coraz większej liczby polskich rodzin
Polska należy jednocześnie do państw, które w ostatnich piętnastu latach odnotowały jedną z największych popraw dostępności wakacyjnych wyjazdów. O ile w 2010 r. różnica pomiędzy Polską a średnią unijną przekraczała 21 punktów procentowych, dziś została całkowicie zniwelowana, a Polska znalazła się w grupie krajów przewyższających średnią UE.
Dane Eurostatu pokazują skalę zmian, natomiast badanie „Wakacyjny Portfel Polaków 2026” przygotowane przez Związek Banków Polskich pozwala lepiej zrozumieć, w jaki sposób poprawa sytuacji materialnej przekłada się na decyzje konsumentów.
Wyniki wskazują bowiem, że rosnąca dostępność wyjazdów nie oznacza utraty finansowej ostrożności. Wręcz przeciwnie – Polacy coraz częściej wyjeżdżają, ale nadal planują wakacje przede wszystkim w oparciu o własne oszczędności.
Czytaj także: Wakacyjny Portfel Polaków 2026: jak i gdzie planujemy wypoczywać?
Przełomowy rok 2014
Najbardziej spektakularna zmiana nastąpiła po 2014 r. W ciągu piętnastu lat odsetek gospodarstw domowych mogących pozwolić sobie na tygodniowy urlop wzrósł w Polsce z 40,1% do 75,5%, czyli o ponad 35 punktów procentowych. W tym samym czasie średnia unijna zwiększyła się jedynie o około 11 punktów procentowych.
Oznacza to, że Polska nie tylko odrobiła wcześniejsze zapóźnienie, ale również wyprzedziła przeciętny poziom obserwowany w UE. Tak dynamiczna poprawa nie jest przypadkowa. W analizowanym okresie Polska należała do najszybciej rozwijających się gospodarek Unii Europejskiej.
Towarzyszył jej systematyczny wzrost wynagrodzeń, rekordowo niskie bezrobocie oraz wyraźna poprawa sytuacji finansowej gospodarstw domowych. W latach 2010-2025 przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło nominalnie blisko 2,8-krotnie, a mimo okresowego wzrostu inflacji również realne dochody gospodarstw domowych były wyraźnie wyższe niż kilkanaście lat wcześniej (średnio o 63%).
W efekcie dla coraz większej liczby rodzin tygodniowy wyjazd wakacyjny przestał być dobrem luksusowym, a stał się elementem standardowego poziomu życia.
Źródło: Opracowanie własne Zespołu Badań i Analiz ZBP, dane: Eurostat
Jeszcze w 2010 r. Polska należała do państw o relatywnie niskiej dostępności wakacyjnych wyjazdów. W 2025 r. sytuacja wygląda już zupełnie inaczej. Z wynikiem 75,5% Polska zajmuje miejsce w górnej połowie unijnego rankingu, wyprzedzając m.in. Estonię, Cypr, Maltę, Hiszpanię czy Włochy – ale również wiele państw naszego regionu: Łotwę, Słowację, Litwę, Bułgarię, Węgry, czy Rumunię.
Nadal wyższe wskaźniki obserwujemy przede wszystkim w krajach Europy Północnej i Zachodniej, takich jak Luksemburg, Szwecja, Holandia czy Dania.
Źródło: Opracowanie własne Zespołu Badań i Analiz ZBP, dane: Eurostat
Wyraźna poprawa sytuacji rodzin z dziećmi
Największą poprawę odnotowano w gospodarstwach wychowujących dzieci. W rodzinach z dwójką dzieci odsetek gospodarstw mogących pozwolić sobie na tygodniowy urlop wzrósł z 53,8% do 90%.
Jeszcze wyższy wynik osiągnęły gospodarstwa z jednym dzieckiem (88%). Nawet w rodzinach z trojgiem dzieci wskaźnik zwiększył się z 32,6% do 79%, pozostając wyraźnie powyżej średniej unijnej dla tej grupy.
Tak wyraźna poprawa sytuacji rodzin z dziećmi jest efektem wielu procesów zachodzących w polskiej gospodarce – wzrostu dochodów, poprawy sytuacji na rynku pracy oraz rozbudowy systemu transferów społecznych. Choć program 500+, a następnie 800+, nie doprowadził do trwałego wzrostu dzietności, to trudno kwestionować jego wpływ na ograniczenie ubóstwa wśród rodzin z dziećmi oraz poprawę ich sytuacji materialnej.
Wzrost odsetka gospodarstw mogących pozwolić sobie na tygodniowy wyjazd wakacyjny wydaje się jednym z przejawów tej poprawy dobrostanu ekonomicznego. Oznacza to, że poprawa poziomu życia nie dotyczy wyłącznie gospodarstw bezdzietnych, lecz objęła również znaczną część rodzin wychowujących dzieci.
Źródło: Opracowanie własne Zespołu Badań i Analiz ZBP, dane: Eurostat
Polacy nadal rozsądnie planują wakacje
Jednak sama możliwość wyjazdu nie mówi jeszcze nic o sposobie podejmowania decyzji finansowych. Odpowiedź na pytanie, jak Polacy organizują wakacje i w jaki sposób je finansują, przynosi badanie „Wakacyjny Portfel Polaków 2026” przygotowane przez Związek Banków Polskich.
Sam fakt, że coraz więcej gospodarstw może pozwolić sobie na wakacyjny wyjazd, nie oznacza, że konsumenci podejmują decyzje spontanicznie. Wyniki badania „Wakacyjny Portfel Polaków 2026” pokazują, że poprawie sytuacji materialnej towarzyszy wysoka dyscyplina finansowa.
Aż 80% Polaków deklaruje, że nie zamierza finansować wakacyjnego wyjazdu kredytem ani pożyczką. Wakacje są organizowane przede wszystkim z wcześniej zgromadzonych oszczędności, a większość gospodarstw dostosowuje skalę wypoczynku do swoich realnych możliwości finansowych.
Jednocześnie obserwujemy stopniową zmianę preferencji wyjazdowych. Coraz więcej osób wybiera zagraniczne kierunki wypoczynku, podczas gdy udział wyjazdów krajowych systematycznie maleje. W badaniu ZBP udział osób planujących zagraniczne wakacje osiągnął najwyższy poziom od początku prowadzenia badania.
Rosną także deklarowane budżety wakacyjne. Przeciętne gospodarstwo domowe planuje przeznaczyć na wypoczynek ponad 5 tys. zł, jednak większość respondentów nadal bardzo świadomie planuje wydatki, unikając nadmiernego zadłużania się.
Dane Eurostatu pokazują, że w ciągu ostatnich piętnastu lat Polska wykonała ogromny krok w kierunku poprawy poziomu życia. Możliwość wyjazdu na tygodniowy urlop poza miejscem zamieszkania, która jeszcze kilkanaście lat temu była dla wielu rodzin trudno osiągalna, stała się dostępna dla zdecydowanej większości gospodarstw domowych.
Jednocześnie wyniki badania Związku Banków Polskich pokazują, że poprawa sytuacji materialnej nie oznacza utraty finansowej odpowiedzialności. Polacy coraz częściej realizują wakacyjne plany, ale nadal finansują je przede wszystkim z własnych oszczędności, ostrożnie planując domowy budżet.
Polskie gospodarstwa domowe przeszły w ostatnich latach podwójną zmianę. Z jednej strony wzrosły ich możliwości finansowe, dzięki czemu coraz więcej rodzin może pozwolić sobie na wypoczynek. Z drugiej – wzrosła również świadomość ekonomiczna, która sprawia, że wakacje pozostają elementem przemyślanego planowania finansowego, a nie impulsywnej konsumpcji.
W środku sezonu urlopowego życzymy więc wszystkim Czytelnikom udanych, bezpiecznych i pełnych dobrych wspomnień wakacji. Niech będą one czasem prawdziwego odpoczynku, a rozsądne planowanie wydatków sprawi, że po powrocie pozostaną już tylko miłe wspomnienia.
Dr Tomasz Pawlonka – dyrektor Zespołu Badań i Analiz, Związek Banków Polskich, dyrektor Programu Analityczno-Badawczego Warszawskiego Instytutu Bankowości, adiunkt w Katedrze Finansów SGGW w Warszawie. Doktor nauk ekonomicznych. Realizuje prace nad warunkami rozwoju sektora bankowego, z uwzględnieniem środowiska makroekonomicznego i regulacyjnego, zagadnień struktury rynku finansowego i finansowania gospodarki. Posiada praktyczne doświadczenia analityczne w zakresie sektora bankowego ze szczególnym uwzględnieniem bankowości spółdzielczej. Od samego początku związany z Programem Analityczno-Badawczym WIB, którego pracami kieruje od marca 2024 r. Doświadczony prelegent i autor ponad 40 publikacji, w tym czterech monografii. Adiunkt w Katedrze Finansów SGGW w Warszawie. Wieloletni doświadczony nauczyciel akademicki. Jego działalność naukowo-dydaktyczna skoncentrowana jest na bankowości, finansach behawioralnych oraz zarządzaniu finansami przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw agrobiznesu.
