Rada Przedsiębiorczości apeluje o rozstrzyganie wątpliwości na korzyść przedsiębiorców i obywateli

Dla środowiska przedsiębiorców jest oczywiste, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z wieloma wyzwaniami. Same warunki rynkowe i międzynarodowa konkurencja wymagają wysiłku i niemałej pomysłowości. Na te wyzwania polscy przedsiębiorcy są gotowi i nigdy się od nich nie uchylają.

Niestety, nadal wiele energii niepotrzebnie pochłania konieczność mierzenia się z meandrami prawa. Również każda sytuacja faktyczna poddaje się jednoznacznej ocenie prawnej. W takich przypadkach faktyczne warunki wykonywania działalności gospodarczej mogą zależeć od spojrzenia urzędników.

Nie chodzi tutaj o pobłażliwe traktowanie naruszeń prawa, ale to takie podejście organów, które nie będzie przed przedsiębiorcami i obywatelami sztucznie piętrzyło trudności.

Czytaj także: Rada Przedsiębiorczości: ustawa o SAFE wzmocni obronność i krajowy przemysł

Dlatego, środowisko przedsiębiorców z dużymi nadziejami przyjęło wprowadzenie do prawa polskiego wprost wyrażonej zasady rozstrzygania wątpliwości przez organy władzy na korzyść przedsiębiorców i obywateli.

Ta zasada w odniesieniu do wątpliwości prawnych znalazła się w art. 11 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców[1] oraz w art. 2a Ordynacji podatkowej^[2]. Z kolei w myśl art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, zasadą tą objęte są również wątpliwości faktyczne.

Po upływie prawie siedmiu lat obowiązywania tych przepisów należy uznać, że nie spełniły się pokładane w nich nadzieje. W naszej ocenie wymagają uzupełnienia, aby nabrały powszechnego znaczenia. O ile bowiem przedsiębiorcy zostali wyposażeni w odpowiednie prawa, to obowiązujące warunki odpowiedzialności karnej funkcjonariuszy publicznych nie sprzyjają poszanowaniu tych praw przez urzędników.

Zgodnie bowiem z art. 231 § 1 Kodeksu karnego ^[3] funkcjonariusz publiczny, który przekracza swoje uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków, może podlegać karze do 3 lat pozbawienia wolności – napisała Rada Przedsiębiorczości.

Dlatego urzędnicy z obawy o odpowiedzialność karną często nie stosują zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorców i obywateli.

Sytuacja dojrzała do tego, aby państwo wysłało im wyraźny sygnał, że stosowanie tej zasady nie rodzi ryzyka dotkliwej kary. W naszej ocenie najwłaściwszym instrumentem jest wyraźne wskazanie, że rozstrzyganie wątpliwości na korzyść obywateli i przedsiębiorców wręcz podlega ochronie państwa.

Bez zapewnienia bezpieczeństwa prawnego samym urzędnikom, cel tej zasady nie zostanie w pełni urzeczywistniony.

Dlatego pozwalamy sobie przedstawić projekt zmian w Kodeksie karnym, który przewiduje wprowadzenie mechanizmu (kontratypu) chroniącego funkcjonariuszy publicznych, którzy stosują zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorców i obywateli.

Nasz apel wynika z przekonania, że życzliwa postawa władzy częstokroć jest najcenniejszym wkładem w kreowanie warunków sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości.

Powodzenie w kreowaniu takich warunków wymaga jednak także zapewnienia odpowiednich warunków działania przedstawicieli Państwa, czyli samych funkcjonariuszy publicznych – napisano w Apelu.

***

[1] Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.

[2] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2025 r., poz. 111 z późn. zm.

[3] Ustawa z dnia 9 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. z 2019 r. poz. 1950, z późn. zm.