Zaległości finansowe firm budowlanych rosną co miesiąc średnio o 34 mln zł
Rosnące koszty realizacji inwestycji i problemy z płynnością finansową coraz mocniej odbijają się na kondycji przedsiębiorstw budowlanych.
Według danych BIG InfoMonitor i BIK na koniec sierpnia 2026 r. łączna wartość ich przeterminowanych zobowiązań wyniosła 6,22 mld zł, wobec 5,81 mld zł rok wcześniej.
Oznacza to wzrost o ponad 409 mln zł, czyli średnio o 34 mln zł miesięcznie w przeliczeniu na ostatnich 12 miesięcy.
Coraz więcej przedsiębiorstw nie płaci
Niepokoi również zmiana liczby firm z zaległościami. W ciągu roku przybyło ich 1093, a odsetek przedsiębiorstw mających problemy z terminową obsługą zobowiązań zwiększył się z 4,61 do 4,71 proc. To pierwsze pogorszenie tego wskaźnika od 2021 roku, kiedy udział firm z zaległościami wynosił 5,4 proc.
Choć sytuacja sektora pozostaje pod tym względem lepsza niż na początku dekady, dotychczasowy trend spadkowy został przerwany.
Budownictwo pozostaje przy tym jednym z najbardziej rozdrobnionych sektorów gospodarki. Według danych GUS 70 proc. z niemal 800 tys. zarejestrowanych przedsiębiorstw budowlanych prowadzi działalność w zakresie specjalistycznych robót budowlanych.
Są wśród nich m.in. firmy instalacyjne, elektryczne i wykończeniowe, często pełniące funkcję podwykonawców. Na koniec sierpnia 2026 r. w tej grupie odnotowano blisko 150 tys. zawieszonych działalności.
Jednocześnie w całej branży zarejestrowano w tym miesiącu 4596 nowych podmiotów, a wyrejestrowano 2760. Był to najwyższy przyrost spośród wszystkich sekcji polskiej gospodarki1.
Czytaj także: Zaległe długi przedsiębiorstw z różnych sektorów gospodarki wynoszą prawie 47 mld zł
Najwięcej firm z zaległościami wśród wykonawców inwestycji kolejowych
Analiza poszczególnych rodzajów działalności budowlanej pokazuje znaczące różnice w skali problemów płatniczych. Najwyższy odsetek firm z zaległościami odnotowano wśród przedsiębiorstw zajmujących się budową dróg szynowych i kolei podziemnej (PKD 4212Z). Wyniósł on 11,44 proc., ponad dwukrotnie więcej niż średnia dla całej branży.
Wysoki udział niesolidnych płatników występuje także wśród firm realizujących roboty związane z budową dróg i autostrad (PKD 4211Z) – 7,75 proc. Oba segmenty są silnie powiązane z dużymi inwestycjami infrastrukturalnymi. W ich przypadku szczególnego znaczenia nabierają terminowe rozliczenia poszczególnych etapów prac i zachowanie płynności w rozbudowanych łańcuchach podwykonawczych.
W ujęciu wartościowym największy roczny przyrost zaległości wśród analizowanych rodzajów działalności odnotowano w przedsiębiorstwach realizujących projekty budowlane związane ze wznoszeniem budynków (PKD 4110Z). Ich przeterminowane zobowiązania wzrosły o 132,6 mln zł (11,2 proc.), osiągając 1,32 mld zł.
Jeszcze większą dynamikę wzrostu zanotowały firmy zajmujące się przygotowaniem terenu pod budowę (PKD 4312Z). Wartość ich zaległości zwiększyła się o 49,6 proc., czyli o 31,8 mln zł, do blisko 96 mln zł.
Z kolei przedsiębiorstwa wykonujące roboty związane z budową dróg i autostrad odnotowały wzrost przeterminowanych zobowiązań o blisko 52 mln zł (14,6 proc.), do 409,2 mln zł.
– W ostatnich latach nastąpiło wyraźne odwrócenie relacji ryzyka płatniczego w budownictwie. Przedsiębiorstwa realizujące prace jako podwykonawcy przy projektach samorządowych i infrastrukturalnych coraz częściej oczekują na zapłatę dłużej niż firmy obsługujące inwestorów prywatnych.
Jeszcze kilka lat temu kontrakty publiczne postrzegane były jako bardziej bezpieczne i przewidywalne ze względu na oparcie finansowania o środki publiczne. Obecnie przewaga ta w znacznym stopniu się już zatarła.
Długie łańcuchy podwykonawcze, wzrost kosztów realizacji projektów szczególnie związanych z wynagrodzeniami i kosztami materiałów budowlanych, presja na marże w celu wygrania przetargu niższą ceną oraz opóźnienia w rozliczaniu kolejnych etapów inwestycji powodują narastanie zatorów płatniczych.
Paradoksalnie, to właśnie przedsiębiorstwa realizujące największe projekty infrastrukturalne wykazują obecnie najwyższą w branży budowlanej ekspozycję na opóźnienia w płatnościach i problemy z utrzymaniem płynności finansowej – wskazuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Roboty wykończeniowe z niewielką poprawą
Na tle pozostałych segmentów budownictwa pozytywnie wyróżniają się firmy realizujące roboty wykończeniowe (PKD 433). To jedyna duża grupa w sektorze, w której udział przedsiębiorstw z zaległościami nieznacznie spadł – z 3,76 do 3,72 proc. Zmniejszyła się również, o 152 podmioty, liczba firm mających problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań. Na koniec sierpnia 2026 roku wynosiła 13 766.
Poprawa jest jednak niewielka, a skala zaległości nadal pozostaje znacząca. Firmy realizujące prace wykończeniowe miały łącznie 525 mln zł przeterminowanych zobowiązań. To około jedna czwarta zaległości całej grupy przedsiębiorstw wykonujących specjalistyczne roboty budowlane (PKD 43), które na koniec sierpnia przekraczały 2,13 mld zł i dotyczyły 32 281 podmiotów.
Relatywnie lepsza sytuacja firm wykończeniowych może wynikać z ich bezpośrednich relacji z klientem końcowym i szybszego obiegu gotówką. Nie oznacza to jednak, że segment ten pozostaje odporny na problemy płynnościowe.
Sytuacja makroekonomiczna nie pomaga, ale rynek dojrzewa
Sytuacja w budownictwie pozostaje niejednoznaczna. Według danych GUS produkcja budowlano-montażowa wzrosła w sierpniu 2026 roku o 6,7 proc. rok do roku, po spadku o 2,3 proc. w lipcu 2026 roku.
Jednocześnie ceny samych robót budowlanych zwiększyły się w sierpniu o 6,2 proc. r/r.2 – najszybciej od maja 2024 roku.
Choć według Instytutu Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (IRG SGH) w trzecim kwartale poprawiła się koniunktura w branży, nakłady inwestycyjne i ogólna ocena sytuacji gospodarczej pozostają głęboko ujemne3.
W tym samym czasie budownictwo było trzecią najliczniejszą pod względem upadłości branżą w Polsce i miało największy udział w liczbie restrukturyzacji spośród wszystkich sektorów gospodarki.4
Z badania Skaner MŚP za trzeci kwartał 2026 roku realizowanego przez Instytut Keralla Research dla BIG InfoMonitor i BIK wynika jeszcze jedna prawidłowość. Firmy budowlane rzadziej niż inne branże przyznają, że ich klienci płacą po terminie, ale kiedy już tak się dzieje, mocniej odczuwają to w swojej kondycji finansowej niż firmy z pozostałych sektorów takich jak np. usługi, przemysł czy transport.
Częściej niż gdziekolwiek indziej przyznają też, że same opóźniają płatności wobec własnych kontrahentów z powodu problemów z płynnością. Zator, który powstaje na jednym końcu łańcucha, w budownictwie łatwiej przenosi się na kolejne ogniwa.
– Na uwagę zasługuje struktura oraz charakter obserwowanych procesów niewypłacalności. Wzrost liczby restrukturyzacji przewyższający dynamikę upadłości należy ocenić pozytywnie, ponieważ świadczy o rosnącej skłonności przedsiębiorców do podejmowania działań naprawczych na wczesnym etapie pogarszania się sytuacji finansowej.
Można to interpretować jako przejaw dojrzewania rynku i wzrostu świadomości zarządzania ryzykiem finansowym. Szybka reakcja na napięcia finansowe może zwiększać szanse firmy na odzyskanie stabilności i utrzymanie się na rynku – podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski.
Przeterminowane długi branży budowlanej na koniec sierpnia 2026 roku – kluczowe dane
- 6,22 mld zł wyniosły w sierpniu 2026 przeterminowane zobowiązania firm budowlanych widoczne w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i opóźnienia z bazy BIK. To o 7 proc. więcej (409 mln zł) niż rok wcześniej – średnio zaległości rosły o 34 mln zł miesięcznie;
- 11,44 proc. firm zajmujących się budową dróg szynowych i kolei podziemnej ma problemy z terminową obsługą zobowiązań. To najgorszy wynik w całym sektorze budowlanym.
- 6,2 proc. r/r. – o tyle wzrosły w sierpniu 2026 r. ceny robót budowlanych. To najszybszy wzrost od maja 2024 roku;
- 3. miejsce pod względem liczby upadłości i 1. pod względem liczby restrukturyzacji zajęło budownictwo wśród branż w Polsce w pierwszej połowie 2026 roku.
***
[1] Miesięczna informacja o podmiotach gospodarki narodowej w rejestrze REGON – sierpień 2026
2 Główny Urząd Statystyczny, Dane za sierpień 2026 r. (wstępne); Ceny produkcji sprzedanej przemysłu oraz budowlano–montażowej;
3 Informacja sygnalna IRG | Koniunktura w budownictwie (III kwartał 2026)
4 Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej (upadłości firm, dane za czerwiec 2026); Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej (restrukturyzacje firm, dane za czerwiec 2026)
