Wspieranie bankowości lokalnej

Łukasz Bogusz
Doradca Zarządu
Sekretarz Sekcji Banków Spółdzielczych i Banków Zrzeszających
Związku Banków Polskich

Jubileusz 35-lecia Związku Banków Polskich to okazja, by spojrzeć na bankowość spółdzielczą jako sektor, dla którego ZBP od trzech i pół dekady stanowi stabilną platformę koordynacji, dialogu i wypracowywania wspólnego stanowiska – także w momentach największych napięć regulacyjnych i rynkowych.

Lokalna relacja jako trwała przewaga sektora

Banki spółdzielcze odgrywają szczególną rolę w finansowaniu obszarów, które z perspektywy dużych instytucji bywają mniej atrakcyjne biznesowo, ale są kluczowe społecznie i gospodarczo. To one w największym stopniu finansują rolnictwo, mikroprzedsiębiorców oraz jednostki samorządu terytorialnego, będąc przy tym stabilnym partnerem dla lokalnych wspólnot. Wysoki udział banków spółdzielczych w depozytach gospodarstw domowych i JST potwierdza ich rolę jako instytucji pierwszego wyboru dla klientów lokalnych, także w warunkach zmiennej koniunktury.

Relacja banków spółdzielczych z samorządami ma dziś znaczenie wykraczające poza klasyczne finansowanie kredytowe. Obejmuje ona bezpieczeństwo depozytów, obsługę płynności, stabilizację lokalnych finansów publicznych oraz zdolność samorządów do realizacji inwestycji w warunkach rosnących napięć fiskalnych państwa. W miarę wzrostu deficytu i kosztów obsługi długu publicznego ta rola banków lokalnych będzie systemowo rosła, ponieważ to one – dzięki swoim relacjom z klientami lokalnymi – absorbują szoki gospodarcze i finansują inwestycje w regionach.

Jednocześnie relacyjność nie zwalnia z konieczności spełniania rynkowych standardów. Klienci oczekują dziś dostępności cyfrowej, bezpieczeństwa transakcji i prostych procesów – niezależnie od wielkości banku. Konkurencyjność bankowości spółdzielczej rozstrzyga się dziś na styku lokalności, technologii i zdolności do współdziałania w ramach całego sektora.

Spółdzielcze Systemy Ochrony – doświadczenie, które wzmocniło sektor

Tworzenie Systemów Ochrony Instytucjonalnej (IPS) w bankowości spółdzielczej od początku budziło wątpliwości – dotyczące kosztów, obowiązków i potencjalnego ograniczenia autonomii banków. Nie wszystkie instytucje zdecydowały się na przystąpienie do IPS w chwili ich powstania, rozważając alternatywne modele organizacyjne, w tym silniejszą rolę banku zrzeszającego jako podmiotu pełniącego funkcje stabilizacyjne.

– Istotną rolę w powodzeniu tego procesu odegrał Związek Banków Polskich, który nie tylko aktywnie uczestniczył w pracach koncepcyjnych i regulacyjnych nad IPS, ale także pełnił rolę instytucjonalnego integratora interesów banków spółdzielczych, zrzeszeń, nadzoru oraz instytucji europejskich. Dzięki temu IPS zostały ukształtowane jako trwały element architektury bezpieczeństwa sektora, a nie mechanizm ingerujący w samodzielność lokalnych banków. Doświadczenie IPS pokazuje, że solidarność instytucjonalna nie ogranicza niezależności banków spółdzielczych. Przeciwnie – wzmacnia ich bezpieczeństwo, podnosi wiarygodność sektora w oczach klientów, regulatorów i rynków oraz buduje odporność całego sektora w coraz bardziej wymagającym otoczeniu – podkreśla dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.