ESG – regulacyjna konieczność i nowy wymiar zarządzania ryzykiem

Klaudia Jastrzębska
Koordynator Projektu
Bazy Danych Budynków
Centrum AMRON
e-mail: klaudia.jastrzebska@amron.pl
www.amron.pl

Czym jest ESG i dlaczego ma znaczenie dla sektora finansowego

Skrót ESG odnosi się do trzech wzajemnie powiązanych obszarów oceny działalności gospodarczej i finansowej. Litera E oznacza czynniki środowiskowe, w tym wpływ na klimat, zużycie energii, emisję gazów cieplarnianych, efektywność energetyczną budynków czy podatność aktywów na ryzyka fizyczne i transformacyjne. S, czyli aspekt społeczny, obejmuje m.in. jakość i bezpieczeństwo otoczenia, dostęp do infrastruktury publicznej, wpływ inwestycji na lokalne społeczności oraz warunki życia i pracy. G to ład korporacyjny, rozumiany jako sposób zarządzania organizacją, przejrzystość procesów decyzyjnych, jakość kontroli wewnętrznej oraz zdolność do identyfikacji i zarządzania ryzykiem. W bankowości wszystkie te elementy bezpośrednio przekładają się na stabilność finansową, wiarygodność klientów oraz długoterminową wartość zabezpieczeń.

Unijna rewolucja regulacyjna jako punkt zwrotny

Punktem zwrotnym dla sektora bankowego była intensyfikacja działań legislacyjnych na poziomie Unii Europejskiej. Taksonomia UE, rozporządzenie SFDR oraz dyrektywa CSRD jednoznacznie przesunęły ESG z obszaru dobrych praktyk do sfery twardych obowiązków prawnych. Banki zostały zobowiązane do raportowania nie tylko własnego wpływu na środowisko i społeczeństwo, lecz także ryzyk i ekspozycji wynikających z finansowanej działalności klientów. Oznacza to konieczność analizy całych portfeli kredytowych i inwestycyjnych pod kątem zgodności z celami klimatycznymi oraz standardami zrównoważonego rozwoju.

Uzupełnieniem tego krajobrazu regulacyjnego jest Pakiet Omnibus, którego celem nie jest ograniczenie wymogów ESG, lecz ich uporządkowanie i ujednolicenie. Nacisk został położony na spójność regulacji, porównywalność wskaźników oraz jakość danych wykorzystywanych w raportowaniu. Dla banków oznacza to konieczność odejścia od fragmentarycznych, ręcznych procesów i budowy jednolitych, odpornych systemów informacyjnych, zdolnych do obsługi zarówno wymogów nadzorczych, jak i potrzeb zarządczych.

ESG jako integralny element zarządzania ryzykiem

W tym kontekście ESG przestało być wyłącznie obszarem raportowym i stało się integralnym elementem zarządzania ryzykiem. Ryzyka klimatyczne, środowiskowe i społeczne coraz częściej materializują się w klasycznych kategoriach ryzyka bankowego – kredytowym, rynkowym oraz operacyjnym. Ryzyko ESG po stronie klienta w praktyce staje się ryzykiem banku, wpływając na jego zdolność kredytową, wartość zabezpieczeń oraz stabilność portfela w długim horyzoncie.

Nieruchomości i dane ESG

Szczególne znaczenie w bankach w obszarze ESG zyskał rynek nieruchomości, będący jednym z największych komponentów portfeli kredytowych, a jednocześnie jednym z kluczowych źródeł zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych w gospodarce. To właśnie nieruchomości w dużej mierze determinują środowiskowy profil portfela banku oraz jego zgodność z celami klimatycznymi Unii Europejskiej, co w praktyce oznacza konieczność systematycznego pozyskiwania i integrowania danych dotyczących efektywności energetycznej budynków, ich charakterystyki technicznej, standardu użytkowego oraz podatności na fizyczne i przejściowe ryzyka klimatyczne. Informacje te są niezbędne nie tylko do raportowania zgodności z Taksonomią UE czy obliczania emisji finansowanych, lecz także do realistycznej oceny długoterminowej wartości zabezpieczeń kredytowych, ponieważ banki muszą dziś uwzględniać ryzyko spadku wartości nieruchomości nieefektywnych energetycznie, koszty przyszłych modernizacji oraz wpływ zmian regulacyjnych na płynność i atrakcyjność aktywów.

Jednocześnie jednym z największych wyzwań transformacji ESG pozostaje jakość i dostępność danych, zwłaszcza w odniesieniu do starszych zasobów nieruchomościowych i portfeli historycznych, co Omnibus jednoznacznie wskazuje jako kluczowy element oceny wiarygodności raportowania, promując podejście oparte na mniejszej liczbie precyzyjnie zdefiniowanych, porównywalnych wskaźników oraz rosnącą rolę wyspecjalizowanych, zewnętrznych źródeł danych.

Raport ESG przygotowany przez Centrum AMRON jako odpowiedź na potrzeby banków

Odpowiedzią na te potrzeby jest raport ESG opracowany przez Centrum AMRON, obejmujący 46 atrybutów dedykowanych budynkom mieszkalnym w Polsce. Określenie zakresu raportu zostało poprzedzone badaniem potrzeb sektora bankowego, który jednoznacznie wskazał zapotrzebowanie na wiarygodne dane dotyczące ryzyk środowiskowych i jakości otoczenia nieruchomości. Raport dostarcza ustandaryzowanych, porównywalnych i możliwych do audytu informacji dotyczących wszystkich budynków mieszkalnych w Polsce, obejmujących zarówno sam budynek, jak i jego bezpośrednie otoczenie. Zgromadzone dane dotyczą m.in. efektywności energetycznej, emisji CO2, źródeł ogrzewania, certyfikatów zrównoważonego budownictwa oraz dostępności infrastruktury społecznej i transportowej. Uzupełniają je informacje o potencjalnych uciążliwościach i ryzykach środowiskowych. Całość została zaprojektowana tak, aby mogła być bezpośrednio wykorzystywana w procesach raportowych, analitycznych i decyzyjnych banków.

Zastosowanie danych ESG w sektorze bankowym i finansowym obejmuje m.in.:

• ocenę ekspozycji portfela nieruchomości na ryzyka klimatyczne i środowiskowe,
• identyfikację nieruchomości kwalifikujących się do zielonego finansowania,
• wsparcie procesów zgodności z wymogami regulacyjnymi, takimi jak Taksonomia UE, CSRD czy wytyczne EBA,
• budowę modeli oceny ryzyka kredytowego uwzględniających czynniki ESG.

ESG jako przewaga konkurencyjna sektora finansowego

W warunkach rosnącej presji regulacyjnej ESG przestaje być wyłącznie kosztem dostosowania, a staje się trwałym elementem krajobrazu regulacyjnego oraz zarządczego bankowości. Dla instytucji finansowych oznacza to nie tylko konieczność spełnienia wymogów nadzorczych, lecz przede wszystkim możliwość lepszego zarządzania ryzykiem, budowy zaufania interesariuszy oraz rozwoju zrównoważonych produktów finansowych. Banki, które już dziś inwestują w jakość danych oraz integrację czynników ESG z procesami decyzyjnymi, zyskują realną przewagę konkurencyjną i większą odporność bilansu w długim horyzoncie. W tym kontekście dostęp do rzetelnych, aktualnych i porównywalnych informacji ESG przestaje być wsparciem, a staje się warunkiem skutecznego i stabilnego funkcjonowania sektora finansowego w nadchodzących latach.