Budowa odpornych oraz nowoczesnych społeczności i gospodarki lokalnej

To właśnie przypomniał, otwierając tegoroczne Forum dr Tadeusz Białek, prezes ZBP. Tegoroczna, 19. już jego edycja ma dodatkowe, szczególne znaczenie, ponieważ samorząd bankowy obchodzi 35-lecie działalności. Prezes ZBP zaznaczył, że sektor bankowy nie jest dziś jedynie dostawcą finansowania, a infrastrukturą krytyczną, która zapewnia: ciągłość płatności, bezpieczeństwo danych, stabilność obiegu pieniądza, odporność systemu finansowego na wstrząsy.

Ponad 80 mld zł aktualnego długu JST sfinansowały banki krajowe. Instytucje te, zarówno komercyjne, jak i spółdzielcze, od lat budują dedykowane rozwiązania dla samorządów obejmujące: finansowanie inwestycji infrastrukturalnych, kredyty na wkład własny do projektów UE, finansowanie pomostowe, instrumenty zarządzania płynnością, a wreszcie produkty wspierające zieloną i cyfrową transformację.

Mieczysław Kieca, współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, prezydent Wodzisławia Śląskiego z Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych, w swoim wystąpieniu przypomniał, że Polsce jest dziś ponad 2800 JST i to od ich kondycji zależy siła naszego kraju. Wezwał też do tworzenia przyjaznych narzędzi finansowych dla polskich samorządów.

Od stabilności do odporności

Do debaty strategicznej liderów, zatytułowanej „Od stabilności do odporności – czy system finansowania JST nadąża za nowymi wyzwaniami?”, wprowadził prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego. Przedstawił m.in. wnioski z raportu dotyczącego stanu finansów JST, który w założeniu ma być wkładem do monitoringu funkcjonowania ustawy o dochodach samorządu terytorialnego. Jak stwierdził, koncentrujemy się na części dochodów samorządów, która pochodzi z budżetu państwa, a mniej na ich własnych. Zwrócił uwagę, że wzrost dochodów własnych gwarantuje większą autonomię samorządów.

W kolejnym wystąpieniu Mariusz Gołaszewski, prezes zarządu Asseco Group, podał, że w ostatnich trzech latach dochody samorządów wzrosły o 10-11 p.p. powyżej inflacji. Mamy zatem do czynienia z pozytywnym trendem. 45% dochodów gmin, kosztem subwencji, stanowiły te pozyskane z PIT. Z punktu widzenia środowiska bankowego stanowi to dużą zaletę, bo zwiększa stabilizację dochodów JST jako potencjalnych kredytobiorców. Jak widać, są one, jeśli chodzi o finanse, coraz bezpieczniejsze.

W panelu dyskusyjnym prowadzonym przez red. Marcina Kowalskiego z TVP INFO uczestniczyli: Stanisław Jastrzębski, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich, wójt Gminy Długosiodło; Krzysztof Karwowski, przewodniczący Rady ZBP, przewodniczący Sekcji Bankowości Spółdzielczej ZBP, prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Szczytnie; dr hab. Mirosław Czekaj, prezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego; Marek Miesztalski, wiceprzewodniczący Komisji Budżetu i Finansów Związku Województw RP, skarbnik województwa mazowieckiego; Michał Sobolewski, wiceprezes zarządu PKO Banku Polskiego i dr Dionizy Smoleń, partner w PwC Polska.

Dyskutanci podkreślili, że po roku działania nowej ustawy, bieżąca płynność samorządu wojewódzkiego jest zapewniona. Województwa wiele nie zyskały, ale też nie straciły. Jednak np. prawie 800 gmin dostało budżety na 2026 r. niższe niż w 2025 r. i nawet nie uzyskały wzrostu opartego na inflacji. Tymczasem gminy wiejskie mają rozproszoną strukturę zabudowy, z czym wiążą się wyższe koszty budowy infrastruktury, choćby związanej z dostarczaniem wody i odbiorem oraz oczyszczaniem ścieków. Zwracano także uwagę na potrzebę budowania odporności JST na zmiany klimatyczne i na zagrożenia fizyczne oraz cyberataki.

Największym kredytodawcą ...