Banki mogą i powinny promować prewencję onkologiczną

Przy obecnej wydolności finansowej systemu ochrony zdrowia nie jesteśmy w stanie zapewnić wszystkim pacjentom najnowocześniejszych, bardzo drogich terapii chorób nowotworowych, tymczasem oczekiwania w tym zakresie rosną. Jaką rolę w tym obszarze powinna i może odgrywać szeroka prewencja onkologiczna, z wykorzystaniem badań genomowych i onkopierwiastków?

– Poziom nakładów na ochronę zdrowia to tylko jeden z czynników determinujących skuteczność jej funkcjonowania, również w kontekście prewencji onkologicznej. Deficyt finansowy NFZ czy mało efektywne wydatkowanie środków funduszu to jedna strona medalu, chodzi o to, że głównym problemem nie jest okazjonalne marnotrawstwo, tylko realne koszty nowoczesnych procedur medycznych, zwłaszcza w takich obszarach jak onkologia. Przypomnijmy, że najnowsza lista refundacyjna NFZ uwzględniła ok. 50 nowych terapii medycznych, z czego aż 22 dotyczą nowotworów. Rzecz w tym, że przy obecnych nakładach budżetowych, nawet z uwzględnieniem środków z KPO, nie da się zastosować tych procedur na masową skalę.

Każdego roku przybywa ok. 100 tys. nowych pacjentów onkologicznych, koszt nowoczesnej procedury onkologicznej, w zależności od typu nowotworu, waha się od 50 tys. do nawet pół miliona złotych. Tymczasem środki desygnowane na cały system, łącznie z wynagrodzeniami lekarzy czy zapewnieniem bieżącego funkcjonowania szpitali i zaplecza medycznego, wynoszą ok. 94 tys. zł na pacjenta. I dotyczy to wyłącznie nowych zachorowań. Do tego dochodzi opieka nad kolejnym milionem pacjentów onkologicznych, którzy pozostają już pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Nawet jeśli doszłoby do podwyżki składek zdrowotnych, co byłoby posunięciem niepopularnym politycznie, to i tak nie bylibyśmy w stanie zapewnić każdemu pacjentowi dostępu do tych najnowocześniejszych formuł terapeutycznych.

Nie byłoby to zresztą wskazane również ze względów typowo medycznych: nawet najbardziej zawansowane metody leczenia nowotworów są bardzo obciążające dla organizmu, pozostawiając trwały ślad zdrowotny. Jest on co do zasady nieunikniony, pomimo olbrzymiego postępu, jaki osiągnęła onkologia w ostatnim czasie. Dlatego powinniśmy koncentrować się na prewencji, w szczególności onkologicznej, w myśl reguły „lepiej zapobiegać niż leczyć”. Metoda opracowana w ReadGene SA (GPW – NC) przez zespół pod kierownictwem prof. Jana Lubińskiego zmierza właśnie w tym kierunku.

Równolegle staramy się żyć zgodnie z kodeksem prewencji antynowotworowej: ograniczamy alkohol, rzucamy palenie, eliminujemy oczywiste czynniki ryzyka. I wtedy mamy realną szansę to ryzyko radykalnie obniżyć. Rodzi to liczne wyzwania, poczynając od zachęcenia Polaków do tej formy prewencji, a kończąc na przekonaniu ubezpieczycieli, by oferując polisy onkologiczne, wiązali je z badaniami przesiewowymi. W dłuższej perspektywie pozwalałoby to zredukować wypłaty odszkodowań, gdyż w wielu przypadkach dałoby się uniknąć najcięższego, bardzo kosztownego etapu leczenia.

Jak zatem sformułować umowę ubezpieczenia, by uwzględniała badania przesiewowe jako czynnik limitujący ryzyko wystąpienia określonych chorób nowotworowych. Pamiętajmy, iż taki produkt musi znaleźć nabywcę.

– Kluczem jest odpowiednie skonstruowanie różnych typów polis, z różnym zakresem odpowiedzialności, uzależnionym od podejmowania przez ubezpieczonego określonych działań prewencyjnych. Korzystając z rozkładów statystycznych, modeli ekonometrycznych czy symulacji można policzyć, w jakim stopniu wykonywanie badań przesiewowych raz do roku zmniejszyłoby szkodowość w określonym segmencie produktowym. Zestawienie kwoty zaoszczędzonej na wypłatach odszkodowań z kosztami diagnostyki prewencyjnej osób ubezpieczonych pozwoliłoby w łatwy sposób ocenić, czy i na ile są one opłacalne dla ubezpieczyciela.

Przypomnę, że polisy odnawiane są co roku, zatem nawet gdyby w danym okresie ryzyko zostało niewłaściwie oszacowane, istnieje możliwość skorygowania składki za kolejny rok udzielonej ochrony. Zakłady ubezpieczeń mają zresztą praktykę w tego rodzaju analityce, cały system bonus-malus bazuje na okresowej weryfikacji oceny ryzyka i nanoszeniu korekt, czy to pod wpływem szkodowości poszczególnych ubezpieczonych, czy innych faktów z ich życia (np. dopuszczenie młodego stażem kierowcy do korzystania z pojazdu). Nie można pomijać aspektu wizerunkowego; niekiedy opłaca się udostępnić produkt, do którego ubezpieczyciel de facto dopłaca, żeby wykorzystać go do  promowania innej usługi. Wówczas szacowanie opłacalności ...