Raport NCBR nt. kierunków rozwoju technologii kosmicznych w Polsce
Autorzy raportu zwracają uwagę, że polski sektor kosmiczny jest wart ok. 2 mld zł (ok. 0,5 mld USD) i obejmuje ponad 400 firm oraz ok. 15 tys. pracowników.
Autorzy opracowania wskazują, że jedną z głównych barier rozwoju krajowego sektora pozostaje brak Polskiego Programu Kosmicznego, który miałby wdrażać założenia Polskiej Strategii Kosmicznej. W efekcie działania państwa są rozproszone, a przedsiębiorstwa funkcjonują bez stabilnego i długoterminowego systemu wsparcia.
W ocenie autorów rozwiązaniem mogłoby być uruchomienie przez NCBR dedykowanego programu dla technologii kosmicznych. Taki instrument miałby zapewnić finansowanie projektów badawczo-rozwojowych do czasu przyjęcia kompleksowych rozwiązań na poziomie państwa.
Czytaj także: Centrum ESA powstanie w Warszawie, a spółka z Grupy PFR – BGK – uruchamia fundusz na inwestycje w sektor kosmiczny
Za mało finansowania dla rozwoju start-upów i firm kosmicznych
Raport zwraca uwagę na niedobór kapitału zarówno na wczesnych, jak i późniejszych etapach rozwoju przedsiębiorstw kosmicznych. Szczególnie dotyczy to start-upów oraz projektów wymagających wysokich nakładów inwestycyjnych i obarczonych znacznym ryzykiem technologicznym.
Autorzy podkreślają, że Polska przeznacza na badania związane z sektorem kosmicznym około 0,4 proc. środków na naukę, podczas gdy w wielu rozwiniętych krajach udział ten wynosi około 5-6 procent.
W związku z tym rekomendowane jest kierowanie wsparcia przede wszystkim do małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią podstawę krajowego sektora kosmicznego. Według raportu zwiększenie liczby innowacyjnych podmiotów mogłoby poprawić pozycję Polski na globalnym rynku technologii kosmicznych.
Autorzy krytycznie oceniają także obecny system finansowania, oparty na rozproszonych instrumentach, takich jak programy inkubacyjne ESA BIC, akceleratory oraz konkursy wspierające działalność badawczo-rozwojową. Ich zdaniem nie zapewnia on ciągłości finansowania ani płynnego przechodzenia między kolejnymi etapami rozwoju technologii.
Dlatego rekomendowane jest objęcie wsparciem projektów znajdujących się na niskich poziomach gotowości technologicznej (TRL 1-6), gdzie ryzyko niepowodzenia jest największe, ale jednocześnie powstają najbardziej innowacyjne rozwiązania.
Czytaj także: Polski fundusz Vinci inwestuje w monitoring Ziemi z kosmosu
Najważniejsze dla Polski kierunki rozwoju technologii kosmicznych
Raport zawiera również rekomendacje dotyczące kierunków rozwoju technologicznego. Autorzy wskazują, że polskie przedsiębiorstwa posiadają już znaczące kompetencje w segmencie upstream i powinny rozwijać m.in. platformy satelitarne dla obronności, monitoringu klimatu, zarządzania kryzysowego, rolnictwa precyzyjnego i identyfikacji surowców krytycznych.
Wsparcie powinno obejmować także sensory optyczne, technologie radarowe SAR, oprogramowanie pokładowe, konstelacje satelitarne, miniaturyzację satelitów oraz napędy elektryczne.
Jednocześnie autorzy wskazują trzy obszary o szczególnie wysokim potencjale wzrostu, które powinny stać się priorytetem dla przyszłego wsparcia publicznego. Są to technologie zarządzania i usuwania śmieci kosmicznych, sztuczna inteligencja i centra danych satelitarnych oraz komunikacja kwantowa.
Według raportu technologie związane z usuwaniem śmieci kosmicznych mogą zyskiwać na znaczeniu wraz ze wzrostem liczby obiektów na orbicie okołoziemskiej i rosnącymi wymogami dotyczącymi ich deorbitacji.
Z kolei wykorzystanie sztucznej inteligencji do analizy danych satelitarnych pozostaje słabo rozwinięte, mimo szybko rosnącej ilości danych pozyskiwanych przez satelity. Autorzy zwracają także uwagę na potencjał komunikacji kwantowej, która może stać się jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku usług satelitarnych.
Współpraca między NCBR a Polską Agencją Kosmiczną (POLSA)
Raport rekomenduje ponadto organizację przez NCBR przedsięwzięć typu „grand challenge” poświęconych rozwiązywaniu konkretnych problemów technologicznych związanych z sektorem kosmicznym. W konkursach mogłyby uczestniczyć nie tylko przedsiębiorstwa, ale także studenckie koła naukowe, organizacje zrzeszające pasjonatów kosmosu oraz niezależni konstruktorzy.
Autorzy podkreślają również potrzebę zacieśnienia współpracy między NCBR a Polską Agencją Kosmiczną (POLSA), tak aby krajowe instrumenty wsparcia były lepiej skoordynowane z programami Europejskiej Agencji Kosmicznej i unijną polityką kosmiczną.
