Członek zarządu Bundesbanku ostrzega przed ryzykiem obligacji rządowych
Jego zdaniem dotychczasowe podejście, traktujące dług państwowy niemal jak aktywo wolne od ryzyka, przestaje odpowiadać realiom gospodarki strefy euro i może zwiększać podatność systemu finansowego na wstrząsy.
Michael Theurer zwraca uwagę, że po kryzysie zadłużeniowym z lat 2010–2012 spready obligacji państw peryferyjnych wobec Niemiec znacząco się zawęziły. Sprzyjały temu reformy fiskalne oraz poprawa perspektyw wzrostu.
Ten okres względnego spokoju może jednak szybko się zakończyć. Wystarczy spowolnienie gospodarcze lub odrodzenie wątpliwości co do stabilności finansów publicznych, aby premie za ryzyko ponownie wzrosły.
Przy rosnącym zadłużeniu i kosztach obsługi długu w wielu krajach scenariusz ten nie jest wcale mało prawdopodobny.
W bankach za dużo państwowych obligacji?
Kluczowym problemem pozostaje silne powiązanie banków z finansami publicznymi, tzw. sovereign-bank nexus. Banki w wielu państwach strefy euro posiadają znaczne pakiety obligacji własnych rządów.
Gdy wartość tych papierów spada, bilanse instytucji finansowych ulegają pogorszeniu, co może ograniczać akcję kredytową i osłabiać wzrost gospodarczy. W skrajnym przypadku państwo musi ratować banki, pogarszając własną sytuację fiskalną i wywołując dalszą wyprzedaż długu.
Michael Theurer podkreśla, że atrakcyjność obligacji skarbowych wynika nie tylko z ich płynności i stabilnych kuponów, ale również z preferencji regulacyjnych. W wielu jurysdykcjach są one zwolnione z wymogów kapitałowych i limitów koncentracji, co zachęca banki do nadmiernej ekspozycji na jeden typ aktywów.
Proponowanym rozwiązaniem byłoby stopniowe odejście od uprzywilejowanego traktowania długu publicznego lub wprowadzenie dodatkowych wymogów kapitałowych po przekroczeniu określonego progu koncentracji.
Polski sektor bankowy silnie uzależniony od stanu finansów publicznych
W porównaniu z innymi krajami UE sytuacja Polski jest szczególna. Udział obligacji skarbowych i obligacji gwarantowanych przez Skarb Państwa w aktywach sektora bankowego wynosi ok. 24% , co jest jednym z najwyższych poziomów w UE.
O ile w krajach Europy Zachodniej udział obligacji rządowych w aktywach banków jest zdywersyfikowany geograficznie, o tyle w Polsce dominuje dług krajowy.
To zwiększa stabilność finansowania państwa, ale jednocześnie wzmacnia zależność sektora bankowego od kondycji finansów publicznych. W efekcie ewentualne wahania na rynku długu mogłyby szybciej przełożyć się na sytuację banków.
Dlatego debata o zmianie zasad regulacyjnych nie dotyczy wyłącznie strefy euro, lecz całej Unii Europejskiej, w tym Polski. W dłuższym horyzoncie bardziej zrównoważone podejście do ryzyka mogłoby zwiększyć odporność systemu finansowego i ograniczyć skutki przyszłych kryzysów.
Jest to szczególnie istotne w kraju, w którym rządowe obligacje stanowią znaczny procent aktywów polskich banków.
Publikacja Michaela Theurera jest dostępna na stronach Deutsche Bundesbank>>>
