85 mln zł dofinansowania od EBI na rozwój infrastruktury badawczej i bezpieczeństwo energetyczne Polski
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zawarł nowe umowy z Narodowym Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) i Wodami Polskimi (WP) w celu wsparcia bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności gospodarczej Polski.
Udzielone NCBJ finansowanie o wartości 85 mln zł wspomoże budowę nowoczesnej infrastruktury naukowej przy jedynym w Polsce badawczym reaktorze jądrowym. Jednocześnie, ramię doradcze banku rozwoju i klimatu Unii Europejskiej rozpoczęło współpracę z Wodami Polskimi na rzecz rozwoju energetyki wodnej, zwłaszcza w południowych częściach kraju tradycyjnie związanych z wydobyciem paliw kopalnych.
„Podpisane dziś umowy dowodzą konsekwentnego i wielowymiarowego wsparcia EBI dla transformacji i bezpieczeństwa energetycznego Polski, a także innowacyjności i odporności gospodarki” – powiedział Marko Primorac, wiceprezes EBI odpowiedzialny za działalność banku w Polsce i finansowanie transformacji energetycznej w Europie.
„Podwaliny silnego przemysłu i przewag konkurencyjnych leżą w laboratoriach, gdzie wiodący naukowcy dostają do dyspozycji najnowocześniejszy sprzęt.
Finansowanie udzielone NCBJ sprzyja budowie gospodarki opartej na wiedzy i wzmacnianiu technologicznej autonomii Europy, wpisując się także w ambicje polskiego programu energetyki jądrowej.
Z Wodami Polskimi zaś będziemy wspólnie działać w kierunku rozwoju energetyki odnawialnej, która wzmacnia przewidywalność dostaw, kontrolę cen i ochronę środowiska jednocześnie” – dodał wiceprezes EBI.
Czytaj także: Będziemy konsekwentnie wspierać transformację energetyczną
Nowoczesna infrastruktura badawcza – dofinansowanie dla NCBJ
EBI przyznał NCBJ środki na rozwój najwyższej klasy zaplecza naukowo-badawczego w ramach TechEU, sztandarowego programu finansowania innowacyjności i konkurencyjności gospodarczej Europy. Infrastruktura ta umożliwi prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych w zakresie nowoczesnych materiałów, energetyki jądrowej oraz medycyny.
W szczególności finansowanie pozwoli na budowę, przy reaktorze MARIA, laboratorium neutronowego MNL Maria Neutron Laboratory, które posłuży rozwojowi technik pomiarowych materiałów wykorzystywanych m.in. w odnawialnych źródłach energii i akumulatorach.
Wsparcie zasili także program NOMATEN CoRE poświęcony badaniu i wytwarzaniu materiałów odpornych na ekstremalne warunki pracy np. w przemyśle energetycznym i chemicznym.
Ponadto, środki EBI przyczynią się do zwiększenia funkcjonalności Polskiego Lasera na Swobodnych Elektronach (PolFEL 1.1), który pozwala na prowadzenie badań ultraszybkich procesów zachodzących w materii.
Łączny koszt trzech projektów NCBJ, współfinansowanych także z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, wynosi ponad 460 mln zł.

„Finansowanie pozyskane z Europejskiego Banku Inwestycyjnego istotnie przyspiesza nasz rozwój i pozwala prowadzić jedne z największych w ostatnich dekadach inwestycji infrastrukturalnych oraz wskazuje na komplementarność i synergię różnych źródeł finansowania europejskiego dla realizacji takich przedsięwzięć jak budowa infrastruktury badawczej” – powiedział prof. dr hab. Inż. Jakub Kupecki, dyrektor NCBJ.
To pierwsza umowa zawarta przez EBI z publiczną instytucja badawczą w Polsce w ramach TechEU, z którego skorzystały już także m.in. Uniwersytet Śląski, Synerise, Allegro i PESA.
Do końca 2027 r. bank zainwestuje w ramach programu w sumie 70 mld euro w całej Europie, żeby zmobilizować łącznej wartości 250 mld euro w strategicznych obszarach takich jak sztuczna inteligencja, biotechnologia, bezpieczeństwo i obronność oraz czysta energia.
Rozwój energetyki wodnej – doradztwo EBI dla Wód Polskich
Wsparcie EBI dla Wód Polskich obejmie analizę wielomilionowych inwestycji hydroenergetycznych w województwach śląskim i małopolskim. W ramach programu TARGET (Technical Assistance for a Green Energy Transition) instytucja otrzyma doradztwo techniczne, finansowe i środowiskowe dla trzech potencjalnych lokalizacji nowych elektrowni wodnych na istniejących już progach piętrzących.
„Porozumienie z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym to ważny krok w kierunku nowoczesnego i odpowiedzialnego wykorzystania potencjału hydroenergetycznego Polski.

Program TARGET daje nam dostęp do najwyższej klasy wiedzy technicznej, środowiskowej i ekonomicznej, która pozwoli przygotować projekty zgodne z europejskimi standardami oraz skutecznie ubiegać się o środki na ich realizację.
To inwestycja w bezpieczeństwo energetyczne kraju, rozwój odnawialnych źródeł energii i wzmacnianie potencjału regionów przechodzących proces sprawiedliwej transformacji” – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.
Rozpisane na dwa lata doradztwo zmierzać będzie do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii przy efektywnym zagospodarowaniu istniejącej już infrastruktury hydrotechnicznej Wód Polskich i racjonalnym wykorzystaniu majątku Skarbu Państwa. Z godne z celami polityki energetycznej i klimatycznej Polski, planowane działania przyczynią się do budowy nowoczesnej, odpornej i zrównoważonej gospodarki.
TARGET to wspólny instrument pomocy technicznej Komisji Europejskiej i EBI, którego celem jest pomoc unijnym regionom węglowym, torfowym i łupkowym w identyfikacji i przygotowaniu projektów w zakresie czystej energii i efektywności energetycznej w celu wspierania sprawiedliwej transformacji.