Gwarancja, która stabilizuje gospodarkę

– Gwarancje de minimis są jednym z najważniejszych i najbardziej popularnych instrumentów wsparcia przedsiębiorców, jakie ma w ofercie BGK. Od 2013 r. pozwalają one firmom bezpiecznie finansować bieżącą działalność i inwestycje, nawet w warunkach dużej niepewności rynkowej. Szczególnie istotne jest to, że dzięki gwarancjom przedsiębiorcy mogą realizować plany rozwojowe szybciej i na większą skalę, niż byłoby to możliwe bez tego zabezpieczenia – mówi prof. dr hab. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego.

Ograniczanie luki finansowej

Od roku 2013 do października ub.r. BGK udzielił gwarancji de minimis o łącznej wartości 262,2 mld zł, z czego 8,7 mld zł stanowiło wsparcie kredytów inwestycyjnych. Skorzystało z nich 310,5 tys. przedsiębiorstw. Udzielone gwarancje pozwoliły zabezpieczyć 816 tys. kredytów o łącznej wartości 411,8 mld zł (15,8 mld zł stanowiły kredyty inwestycyjne).

Tyle statystyka, natomiast z badań rynku – które pokazują wymierne efekty o zupełnie innym charakterze – wynika, że aż 31,7% firm korzystających z gwarancji w 2024 r. uważa, że bez wsparcia Banku Gospodarstwa Krajowego nie uzyskałoby finansowania. O dużym wpływie gwarancji de minimis na gospodarkę świadczy fakt, że pod koniec września 2025 r. prawie co piąta (19,3%) złotówka kredytów uzyskanych przez firmy z sektora MŚP w Polsce, była zabezpieczona właśnie tą gwarancją.

„Wyniki badania przeprowadzonego przez BGK potwierdzają, że gwarancje udzielane w ramach programu rządowego, istotnie wspierają rozwój firm i stabilność gospodarki. Pokazują też, że BGK skutecznie realizuje swoją misję, zapewniając przedsiębiorstwom szeroki dostęp do finansowania, ograniczając lukę kapitałową sektora MŚP oraz wzmacniając wzrost gospodarczy kraju” – czytamy w raporcie BGK „Efekty funkcjonowania programu gwarancji de minimis”.

Te słowa również znajdują potwierdzenie w danych. W 2024 r. 31,7% odbiorców kredytu z gwarancją de minimis znalazło się w wąsko rozumianej luce finansowej (bez gwarancji w ogóle nie uzyskaliby finansowania). Jeśli uwzględni się dodatkowo podmioty, które bez gwarancji otrzymałyby kredyt, ale na gorszych warunkach niż wnioskowane, uzyskany odsetek odbiorców znajdujących się w szerokiej luce wynosi aż 74,3%.

Dla 40% badanych firm powodem sięgnięcia po gwarancję było z kolei niewystarczające zabezpieczenie kredytu. 44,2% miało wprawdzie zabezpieczenie, lecz wybrało gwarancję ze względu na to, że dawało to korzystniejsze warunki finansowania. Natomiast 13,4% przedsiębiorców sięgnęło po gwarancje de minimis, by uwolnić zabezpieczenie na inny cel.

Odsetek respondentów deklarujących, że bez gwarancji de minimis nie pozyskaliby w 2024 r. finansowania, jest wyższy w przypadku korzystających z kredytów inwestycyjnych (46,1%) niż obrotowych (31,6%).

Wzrost obrotów, wzrost zatrudnienia

Jednocześnie odbiorcy gwarancji de minimis znacznie częściej deklarują poprawę płynności finansowej niż inne firmy z sektora MŚP, które nie skorzystały z instrumentu. W najnowszej edycji badania BGK wzrost taki zadeklarowało 45,9% przedsiębiorców korzystających z programu i tylko 20,3% z grupy reprezentującej ogół małych i średnich przedsiębiorstw. Co istotne, firmy znajdujące się w tzw. wąskiej luce finansowej raportują poprawę płynności nawet częściej niż odbiorcy gwarancji, którzy nie znajdują się w wąskiej luce (odpowiednio 53,5% i 41,8%). Jednocześnie wśród odbiorców gwarancji de minimis widoczny jest także dwukrotnie niższy odsetek firm, których płynność pogorszyła się w ciągu ostatniego roku (8,4% wobec 17%). Odbiorcy gwarancji de minimis często przypisują poprawę płynności finansowej wsparciu BGK – niemal 85% respondentów z tej grupy wskazuje, że uzyskanie kredytu z gwarancją miało kluczowe znaczenie dla utrzymania lub poprawy płynności.

W badaniu warto również zwrócić uwagę na inny parametr – wzrost obrotów. Zadeklarowało go aż 42,8% odbiorców gwarancji de minimis i tylko 6,7% z próby ogółu MŚP. Udział respondentów deklarujących, że za wzrost obrotów odpowiada uzyskanie kredytu z gwarancją, wyniósł 71%.

Firmy korzystające z kredytu zabezpieczonego programem Banku Gospodarstwa Krajowego również częściej rekrutują i rzadziej redukują zatrudnienie niż przedsiębiorstwa z grup odniesienia. Odsetek podmiotów zatrudniających jest ponad trzykrotnie wyższy w grupie odbiorców gwarancji de minimis. Co istotne, większość odbiorców gwarancji (56,8%), którzy utrzymali lub zwiększyli zatrudnienie, łączy te efekty.

Deklaracje przedsiębiorców biorących udział w badaniu pozwalają również oszacować, że dzięki dodatkowemu kredytowi z gwarancją de minimis w latach 2014-2025 zachowano łącznie ok. 546 tys. miejsc pracy oraz utworzono ok. 192 tys. nowych stanowisk.

„Szybki przyrost liczby zachowanych etatów obserwowany w ostatnich latach wiąże się przede wszystkim z dużą popularnością gwarancji de minimis w okresach podwyższonej niepewności. Gwarancje de minimis były elementem tarczy antykryzysowej, której kluczowym celem w okresie pandemii była ochrona zatrudnienia” – podkreślono w raporcie.

– Program gwarancji de minimis odegrał szczególnie istotną rolę w stabilizacji gospodarki w trudnym okresie pandemii, a następnie inwazji Rosji na Ukrainę. Ostatnio coraz częściej jest on narzędziem wspierającym rozwój i konkurencyjność firm. Analizy pokazują, że odbiorcy gwarancji istotnie częściej niż inne firmy z sektora MŚP poprawiają płynność finansową, zwiększają obroty i umacniają swoją pozycję rynkową – mówi Mateusz Walewski, główny ekonomista Banku Gospodarstwa Krajowego i dyrektor Departamentu Badań i Analiz.

Jego słowa znajdują jednoznaczne odzwierciedlenie w twardych danych, które opublikował bank, podsumowując 12 lat działania programu.

Jak wynika z deklaracji firm, wysoka skuteczność gwarancji de minimis z okresu pandemii została utrzymana również w kolejnych latach. Przedsiębiorcy deklarują, że – dzięki zabezpieczonym kredytom – w ostatnim okresie byli w stanie zachować ok. 45 tys. miejsc pracy i utworzyć blisko 5 tys. nowych. Są to wartości zbliżone do obserwowanych rok wcześniej. Szacunki te odzwierciedlają realny wkład programu w stabilizację zatrudnienia i podtrzymanie aktywności gospodarczej w sektorze MŚP.

Większa odporność na wstrząsy gospodarcze

Choć odbiorcy gwarancji de minimis deklarują poprawę płynności finansowej znacznie częściej niż przedsiębiorcy z próby kontrolnej (czyli analogiczne firmy, które nie mają kredytu z gwarancją), stopniowy spadek odsetka respondentów deklarujących taką zmianę sugeruje, że w miarę stabilizacji gospodarki gwarancje w coraz mniejszym stopniu pełnią rolę interwencyjnego narzędzia podtrzymującego stabilność finansową; coraz częściej stanowią natomiast narzędzie wspierające rozwój podstawowej działalności mikro, małych i średnich firm.

Wnioski płynące z przeprowadzonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego badania pokazują jednoznacznie, że wysokie oceny procesu pozyskania gwarancji i satysfakcja z korzystania ze wsparcia BGK przekładają się na gotowość do polecania produktu innym firmom z sektora MŚP. Średnia ocena skłonności dotychczasowych beneficjentów do polecenia gwarancji de minimis innym firmom to 8,9 na skali 0-10, gdzie 10 oznacza na pewno tak. To druga najwyższa ocena w historii pomiarów – wyższa była tylko w roku 2022.

I co warte podkreślenia na koniec – aż 42%

przedsiębiorców rozważa po raz kolejny zabezpieczenie gwarancją de minimis kredytu obrotowego, a 17,8% – inwestycyjnego. Blisko połowa (46,3%) deklaruje chęć ponownego skorzystania z gwarancji, ale nie wie, jakiego rodzaju będzie to kredyt.