E-płatności w erze cyberprzestępczości i AI

Sztuczna inteligencja dodatkowo zmienia reguły gry. Nie tyle tworzy zupełnie nowe metody oszustw, ile pozwala cyberprzestępcom znacząco zwiększyć ich skalę, wiarygodność i skuteczność. Wiadomość phishingowa może być napisana poprawną polszczyzną, telefon może pochodzić od osoby, której głos brzmi znajomo, a rozmówca podczas wideopołączenia może wyglądać jak prawdziwy pracownik banku. W świecie, w którym technologia coraz lepiej imituje człowieka, tradycyjne mechanizmy budowania zaufania przestają wystarczać.

Polska jest jednym z europejskich liderów cyfryzacji płatności. Podczas Forum Usług Płatniczych 2026 Agnieszka Wachnicka, wiceprezeska Związku Banków Polskich, zwracała uwagę, że polski rynek bardzo szybko przechodzi od tradycyjnych form płatności do rozwiązań mobilnych i cyfrowych. Jak mówiła, płatność coraz częściej przestaje być pojedynczym momentem na końcu procesu zakupowego i staje się jego integralną częścią, a czasami odbywa się wręcz w tle automatycznie.

Niewidoczne niebezpieczeństwo

To właśnie niewidoczność płatności jest jednym z najważniejszych kierunków rozwoju rynku. Konsument nie chce już zastanawiać się, jak zapłacić. Chce, aby proces był szybki, intuicyjny i bezpieczny. Problem polega na tym, że ta sama cecha, która zwiększa wygodę, może zwiększać również ryzyko. Im mniej świadomych czynności wykonuje użytkownik, tym łatwiej może nie zauważyć, że został skierowany na fałszywą stronę, zaakceptował inną kwotę albo przekazał dostęp do rachunku osobie podszywającej się pod bank.

Z danych Związku Banków Polskich wynika, że najczęściej zgłaszanymi bankom zagrożeniami cyberbezpieczeństwa w 2025 r. były ujawnianie kodów uwierzytelniających lub autoryzacyjnych – 20% wskazań, oraz podszywanie się pod bank, czyli spoofing, vishing, smishing i phishing – 19%. Na kolejnych miejscach znalazły się oszustwa na internetowych platformach sprzedażowych (14%), fałszywe inwestycje Forex (13%) oraz metoda na wnuczka lub na policjanta (11%).

Co ciekawe, bezpośrednie wskazanie wykorzystania AI przez przestępców pojawiło się tylko u 2% badanych. Nie oznacza to jednak, że sztuczna inteligencja jest marginalnym problemem. Wręcz przeciwnie – jej znaczenie polega na tym, że może wzmacniać niemal wszystkie wymienione wcześniej scenariusze.

Właśnie na tym mechanizmie koncentrowało się tegoroczne Forum Bezpieczeństwa Banków. Dr Tadeusz Białek, prezes ZBP, mówił o nowej generacji cyberzagrożeń, w których sztuczna inteligencja działa jako akcelerator przestępczości. Wśród wyzwań wymieniał zaawansowaną socjotechnikę, deepfake’i oraz wielowarstwowe, zautomatyzowane scenariusze oszustw.

To ważna ...