Nauka i Edukacja Ekonomiczna | Raport PAB-WIB | Czy banki pomogą gospodarce podnieść się po pandemii?

Nauka i Edukacja Ekonomiczna | Raport PAB-WIB | Czy banki pomogą gospodarce  podnieść się po pandemii?
Udostępnij Ikona facebook Ikona LinkedIn Ikona twitter
Na razie dane z gospodarki zapowiadają szybkie ożywienie. Na Polskę czekają gigantyczne pieniądze z Unii na popandemiczną odbudowę. Ale to tylko niektóre warunki sukcesu i powrotu do stabilnego wzrostu. Reszta zależy od tego, czy sektor bankowy będzie w stanie gospodarkę finansować. A banki, przyparte do ściany, mogą się w najbliższych latach nie pozbierać.

Jacek Ramotowski

Grupa polskich naukowców przygotowała na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości raport „Wpływ czynników regulacyjnych i fiskalnych na wyniki finansowe banków w I kw. 2021 r.” Wynika z niego, że sytuacja polskich banków od 2015 r. systematycznie się pogarsza, okres pandemii spotęgował negatywne zjawiska, a kiedy wirus już sobie pójdzie, sytuacja banków wcale się, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, nie poprawi.

Lepiej to już było

Banki wciąż rozwijają się poniżej swojego potencjału i znacznie poniżej potrzeb odradzającej się gospodarki. Tymczasem właśnie ich rola w jej zasilaniu w kredyt w czasie wychodzenia z pandemicznego kryzysu i przez kolejne lata będzie zasadnicza. Hojne unijne fundusze to potężna dźwignia, ale trzeba do nich dokładać wkład własny.

Gdy popatrzymy wstecz, na okres 2016–2019, to zobaczymy, jak gospodarka nabierała rozpędu. Tymczasem już wtedy banki nie dostarczały jej wystarczającego finansowania. Nawet w tamtym okresie silnej koniunktury ich aktywa rosły wolniej niż PKB, a na tle jego dynamiki szczególnie niekorzystnie wyglądał wzrost kredytów. Zwłaszcza tych dla przedsiębiorstw – bo słabnąca akcja banków koncentrowała się na kredytach konsumenckich i hipotecznych.

Ryzyka, wobec których stanęły banki, nie ustępują, a dochodzą do nich nowe. Środowisko skrajnie niskich stóp procentowych, wysokie obciążenia podatkowe (i parapodatkowe), nierozwiązana kwestia kredytów we frankach oraz zagrożenie wzrostem złych pożyczek (NPL) – to ryzyka, które mogą pogrążyć cały sektor; przynajmniej na tyle, by nie był w stanie udzielać koniecznego finansowania. Już to widać – kredyty dla sektora niefinansowego na koniec I kw. br. były o ok. 45 mld zł niższe niż w tym samym czasie rok temu.

Ryzyk ci u nas dostatek

Niektóre z ryzyk narastają od lat, inne pojawiły się wskutek pandemii. Nadmierne obciążenia sektora finansowego zaczęły się w 2016 r. – poprzez wprowadzenie podatku bankowego i wzrost składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Do rozwiązania problemu kredytów we frankach regulatorzy i ustawodawca przymierzali się od 2015 r., ale sprawy poszły na żywioł.
Gdy wybuchła pandemia, NBP w trzech krokach obciął stopy procentowe, w tym główną do 0,1%. Zdaniem wielu ekonomistów, mocno przesadził. Kryzys spowodował pogorszenie się sytuacji wielu przedsiębiorstw, co może skutkować pogorszeniem się jakości kredytów w portfelach banków. Ale pomoc publiczna i moratoria kredytowe odsunęły problem na wiele miesięcy. Czy wybuchnie znowu i w jakiej skali? Tego jeszcze nie wiemy.
Raport wylicza dokładnie obciążenia, którym poddane są banki i analizuje ich skutki. W latach 2015–2020 suma skumulowanych obciążeń podatkowo-składkowych sektora bankowego osiągnęła 41,4 mld zł. Sam podatek bankowy płacony przez sektor od lutego 2016 do końca 2020 r. wyniósł w sumie 19,1 mld zł.

Już przed wybuchem pandemii efektywna stopa podatkowa dla banków w Polsce była jedną z najwyższych w Europie i w 2019 r. wyniosła ponad 47%. Ale w 2020 r. jeszcze wzrosła. Na to złożyły się CIT, którego banki zapłaciły 5,5 mld zł, podatek bankowy, który w wyniósł 4 mld zł, oraz składki na BFG w wysokości 2,8 mld zł. W sumie 12,3 mld zł danin w okresie pandemii zadziałało na banki w sposób procykliczny, spychając ich rentowność jeszcze mocniej w dół.

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Źródło: Miesięcznik Finansowy BANK